Gaziantep'te bir düğün salonu işletmecisinin vergi yüküne karşı gerçekleştirdiği protesto, küçük esnafın ekonomik darboğazını yeniden gündeme taşıdı. Ayrı bir SGK borç dökümünde ise 152 bin 971 TL olan borç aslına 1 milyon 165 bin 317 TL gecikme zammı eklendiği görüldü. Toplam borcun 1 milyon 318 bin 289 TL'ye ulaşması, SGK prim borçlarındaki gecikme yükünü ve işletmelerin ödeme gücünü yeniden tartışmaya açtı.

Küçük esnaf ve KOBİ'ler; kira, personel maaşı, enerji giderleri, vergiler ve SGK primlerini aynı gelir havuzundan karşılamaya çalışıyor. Artan işletme maliyetleri ve daralan nakit akışı nedeniyle zamanında ödenemeyen yükümlülükler ise gecikme zamlarıyla birlikte büyüyerek işletmelerin üzerindeki finansal baskıyı artırıyor.

Gaziantep'te yaşanan protesto ve ayrı bir SGK borç dökümünde ortaya çıkan rakamlar, küçük işletmelerin karşı karşıya kaldığı ekonomik sıkışıklığın iki farklı boyutunu gözler önüne serdi.

Gaziantep'te vergi dairesi önünde "Yeter artık" protestosu

Gaziantep'in Oğuzeli ilçesinde düğün salonu işleten Mehmet Hamurcu, 10 Kasım'da yaşadığı ekonomik sıkıntılara ve vergi yüküne tepki göstermek amacıyla vergi dairesi önünde protestoda bulundu.

Yaşadığı çaresizliği cep telefonu kamerasıyla kayda alan Hamurcu, "Pantolonuma kadar Maliye soydu beni. Maliye her şeyimi elimden aldı. Yeter artık!" sözleriyle tepkisini dile getirdi.

Bir esnafın vergi yüküne karşı bu şekilde sesini duyurmaya çalışması, küçük işletmelerin ekonomik koşullar karşısında yaşadığı sıkıntıları yeniden gündeme getirdi.

153 bin TL borç aslına 1 milyon 165 bin TL gecikme zammı

SGK borç dökümündeki rakamlar ise borç yükünün nasıl ağırlaşabildiğini ortaya koydu. Belgede yer alan tutarlara göre borç aslı 152.971,76 TL, gecikme zammı 1.165.317,28 TL ve toplam borç 1.318.289,04 TL olarak hesaplandı.

Rakamlar, toplam borcun yüzde 88,4'ünün gecikme zammından oluştuğunu gösteriyor. Başka bir ifadeyle 153 bin TL civarındaki borç aslına karşılık 1 milyon 165 bin TL'yi aşan gecikme zammı hesaplanmış durumda. Böylece borç, başlangıçtaki ana para tutarının yaklaşık 8,62 katına ulaştı.

Bu tablo, SGK prim borçlarında gecikme yükünün işletmelerin ödeme kapasitesi üzerindeki etkisini tartışmaya açıyor.

Mevduat faizinin getirisi ile esnafın borç yükü arasındaki makas

Ekonomide yüksek faiz ortamı, birikimi olan kesimler açısından mevduat getirisi sağlarken finansmana ihtiyaç duyan işletmelerin maliyetlerini artırabiliyor.

Bir tarafta parasını vadeli hesaplarda değerlendirenler, diğer tarafta işletmesini ayakta tutmaya çalışan; vergi, prim, kira, personel maaşı ve finansman giderleri arasında sıkışan küçük esnaf bulunuyor.

Mevduat faizinin getirisi bir kesimin kazancı olurken, yüksek finansman maliyetleri ve katlanan kamu borçlarının yükü küçük esnafın sırtına mı biniyor?

SGK borçlarında tahsilat kadar ödeme imkânı da düşünülmeli

Sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliği açısından primlerin düzenli tahsil edilmesi büyük önem taşıyor. Ancak tahsilat politikalarının işletmelerin gerçek ödeme kapasitesini de dikkate alması gerekiyor.

Ödenemeyen borçların gecikme zamlarıyla büyümesi, işletmeleri içinden çıkılması zor bir borç sarmalına sürükleyebilir. Borç yükünün ödenebilir seviyenin üzerine çıkması, yalnızca işvereni değil, çalışanları ve sosyal güvenlik sisteminin prim gelirlerini de etkileyebilir.

Bu nedenle küçük esnaf ve KOBİ'ler için şu başlıklar önem taşıyor:

• SGK prim borçlarında gerçekçi ve uzun vadeli yapılandırma seçenekleri oluşturulması

• Birikmiş yüksek gecikme zamlarının silinmesi, en azından önemli ölçüde düşürülmesi

• Ödeme güçlüğü yaşayan işletmelerin gecikme yükünün yeniden değerlendirilmesi

• Borç aslı ile gecikme zamlarının şeffaf biçimde gösterilmesi

• İşletmelerin faaliyetlerini sürdürebilecekleri ödeme planlarının geliştirilmesi

• Vergi ve SGK borçlarının dijital ortamda kolaylıkla yapılandırılabilmesi

Devlet alacağını tahsil etmeli, işletme de ayakta kalabilmeli

Kamu alacaklarının tahsil edilmesi elbette devletin sorumluluğudur. Ancak tahsilat politikalarının temel hedefi yalnızca borcu büyütmek değil, borcun ödenmesini mümkün kılmak olmalıdır.

153 bin TL'lik borç aslına karşılık 1 milyon 165 bin TL'yi aşan gecikme zammının ortaya çıktığı bu örnek, mevcut tahsilat yöntemlerinin işletmelerin ödeme gücü üzerindeki etkisinin yeniden değerlendirilmesini gerektiriyor.

Esnafın beklentisi kamu borçlarının silinmesi değil, ödenebilir hale getirilmesidir. Çünkü devlet alacağını tahsil etmeli; ancak borçlunun ödeme gücünü tamamen ortadan kaldıran bir tahsilat düzeni, alacağın tahsilini de zorlaştırır.